Zikir Nedir?

21.06.2008

Sözlük anlamı: Düşünmek, hatırlamak, hatırlatmak, anmak, öğüt, ihtar, uyarı.
Kur’an’da zikir: Kur’anda zikir kelimesi türevleriyle birlikte 250′den fazla yerde geçmektedir. Sadece “zikr” ÅŸekliyle 63 defa zikredilmektedir. Sadece emirhaliyle 37 yerde geçmektedir.

Zikr kelimesinden türetilmiÅŸ diÄŸer isimlerden Kur’an’da geçenlerden bazıları ÅŸunlardır: “Tezkiratün”, “Tezkir” “Mezkür” “Müzekkir”, “Zakirat”, “Zakiriyn”, “zeker”, “Zükür”, “Zükran”
Zikir kelimesi fiil ÅŸekliyle Kur’an’da daha az geçmekle beraber muzarı hali, mazi halinden daha çok kullanılmıştır. Åžimdi bunlardan bazılarını okuyarak anlamlarını tesbite çalışalım:
“…Allah’a ve ahiret gününe kavuÅŸmayı ümit eden ve Allah’ı çok zikreden kimse, Allah’ın Rasulünde güzel bir örnek vardır.” (Ahzab; 33/21) Bu ayette zikir “düşünmek” anlamında kullanılmıştır.
“Arınan ve Rabbinin ismini zikreden ve namaz kılan kurtuluÅŸa ermiÅŸtir.” (87 Ala; 15) Burada da” arınma ile düşünce ve inanç, zikir ile “anış” namaz ile de “eylem” dile getirilmiÅŸtir.
“Hayır, Kur’an bir öğüttür. Öğüt (zikr) almak isteyen için.” (74/Müddessir: 54-55) aynı ifadeler 80. sure Abese’de de geçmektedir. Burada da “öğüt” anlamı ön plana çıkmıştır.
“Genç de şöyle demiÅŸti: “Gördün mü, kayaya sığınınca ben balığı unuttum. Onu zikrimi (hatırlamamı) unutturan da, ÅŸeytandan baÅŸkası deÄŸildir.” (18/ Kehf: 63) “hatırlama” anlamında.
“Size söylediklerimi elbette zikredeceksiniz/hatırlayacaksanız. Ben iÅŸimi Allah’a havale ediyorum. Allah, kullarını hakkıyla görendir.” (40/Mümin: 44)
“Ä°nsan, önceden hiçbirÅŸey deÄŸilken kendisini yarattığımızı hiç zikretmiyor/düşünmüyormu?”(19 Meryem: 67) “düşünmek” anlamında.
“… Allah’ın adını zikretsinler/ansınlar” (22/Hac: 28) “anmak” anlamında.
Esasen “anmak”, “hatırlamak” ve “düşünmek” birbirlerini tamamlayan üç unsurdur. Düşünülen ÅŸey, hatırlanır, hatırlanan ÅŸey de yad edilir, anılır. Dile getirilir. Bu sebeple ayetlerde geçen “zikretmek” ifadesinde bu üç unsuru da görmemiz mümkündür.KUR’AN ZÄ°KÄ°RDÄ°R
Allahu Teala kitabının bir çok yerinde Kur’an’ın bir zikir olduÄŸunu belirtir. Ä°ÅŸte bu ayetlerden bazıları:
“Sana okuduÄŸmuz bunlar, ayetlerden ve hikmet sahibi zikir (Kur’an)dendir.” (3/Ali Ä°mran:58)
“Ey kendisine zikir/Kur’an indirilen kimse sen bir delisin dediler.” (15/Hicr: 6)
“Zikr’i/Kur’an’ı biz indirdik, Onu koruyacak olan da biziz.” (15/Hicr:9)
“Onları apaçık delillerle ve kitaplarla gönderdik. Sana da, insanlara, kendilerine indirileni açıklayasın diye zikri/Kur’an’ı indirdik. Belki düşünürler.” (16/Nahl: 44)
Bunlardan baÅŸka, zikrin Kur’an olduÄŸu hususunda ÅŸu ayetleri de zikredebiliriz: 21/Enbiya:2, 50 25/Furkan:29, 26/Åžuara:5, 36/Yasin: 11, 69, 38/Sad: 8, 49, 87, 41/Fussilet:41, 54/Kamer: 17, 22, 25, 323, 40, 68/Kalem: 52, 81/Tekvir: 27.ALLAH’IN TÃœM KÄ°TAPLARI ZÄ°KÄ°RDÄ°R
Zikir, uyarı, hatırlatma ve öğüt olduÄŸu için Allah’ın bütün kitapları bir zikirdir. Ä°nsanlara cenneti ve cehennemi hatırlatarak, mükafat ile müjdelemekte, azap ile uyarmakta ve doÄŸru yolda yürümeleri için öğüt vermektedir. Bu kitaplar, Kur’an’ın, kendisine zikir adı verildiÄŸi gibi, daha önceden Allah’ın indirmiÅŸ olduÄŸu diÄŸer kitaplara da “zikir” ismi verilmiÅŸtir.
Bu hususa örnek olarak Enbiya Suresi’nin 48. ayetini verebiliriz:
“Biz, Musa’ya ve Harun’a hak ile batılı ayıran ve sakınanlar için bir ışık ve zikir/öğüt olan kitabı verdik.” Bu ayette Musa’ya ve Harun’a indirilen tevrat’ın üç özelliÄŸinden biri olarak “zikr” de belirtiliyor. DiÄŸerleri ise hak ile batılı ayırıcı olması (furkan) ve ışık “ziya” özellikleridir.
Allah’ın kitaplarına “zikir” denildiÄŸi gibi, bu kitaplara sahip çıkanlara da “kitap ehli” denildiÄŸi gibi “zikir ehli” de denir.
“Kendilerinden önce helakettiÄŸimiz ÅŸehir halkları da iman etmemiÅŸlerdi. Bunlar mı iman edecek? Senden önce de kendilerine vahyettiÄŸimiz adamlardan baÅŸkasını göndermedik. EÄŸer bilmiyorsanız, zikir ehline sorun.” /(21/Enbiya:6-7) ayetinde olduÄŸu gibi “zikir ehli” ifadesiyle daha önce kendilerine kitap verilen ve bahsedilen olaylardan haberdar olan kimseler kastedilmektedir.

Kategori: Bazı Bilgiler